Marmaris

Kom je 's avonds de laatste bocht van de weg vanaf Dalaman om, dan zie je waarom mensen hier terugkomen: een kom van donkere, dennenbeboste bergen, en daarin een baai zo glad dat de lichten van de boulevard erin dubbel staan. De open zee is nauwelijks te zien, want eilanden en kapen sluiten de baai bijna af. Dat maakt het water rustig en warm, en het maakt de boot hier tot gewoon vervoer: van de kade bij het kasteel vertrekken elke ochtend de houten gulets en de kleinere boten naar baaien die je over de weg nooit zou halen. Langs de hele westoever loopt een boulevard, van de jachthaven en de oude stad onder het kasteel, langs het lange strand van Uzunyalı, tot voorbij de hotels richting İçmeler. Een avondwandeling erover, met de bergen die paars worden en de boten die terugkomen, is het beste gratis programma van de plaats.

Kies je verblijf op je tempo. Het centrum en Uzunyalı geven je de oude stad, de bazaar, de boulevard en de beruchte Bar Street, waar het tot diep in de nacht dreunt; slaap je daar in de buurt, dan hoor je dat. İçmeler, dertien kilometer verderop aan het einde van de baai, heeft een breder strand, helderder water en een dorpsgevoel, met elk half uur een bus naar Marmaris tot middernacht. Turunç ligt over de berg in een eigen baai, klein en stil, met een bus die ongeveer elk uur rijdt en een boot die in het seizoen mooier is. Wie vooral wil zwemmen, kiest İçmeler of Turunç; wie de avond wil, blijft in Marmaris.

Boven de oude haven staat het kasteel dat Süleyman de Grote in 1522 liet bouwen als uitvalsbasis voor zijn veldtocht naar Rhodos, dat aan de horizon ligt. Het is klein, met een binnenplaats vol bloemen en muren waar je overheen naar de baai kijkt, en het huist sinds 1991 het museum van Marmaris: vier zalen met vondsten van de Hellenistische tijd tot de Republiek, vooral amforen en beelden uit de omliggende antieke steden. Overdag is het elke dag open van half negen tot kwart voor zeven. Het echte geheim staat eronder op dezelfde pagina van het ministerie: het kasteel gaat 's avonds opnieuw open, van zeven tot tien, met een eigen kaartje en een kassa die om half tien sluit. Ga dan. De muren zijn verlicht, de baai ligt zwart en glinsterend onder je, en het is er stil terwijl de boulevard beneden begint te bruisen.

De oude stad rond het kasteel, Kaleiçi, is een handvol steile steegjes met witgekalkte huizen en bougainville, die uitkomen op de bazaar, waar de lucht naar leer, specerijen en honing ruikt en waar je met een glimlach onderhandelt over dingen die je niet nodig hebt. Loop vanaf de bazaar door naar de jachthaven, waar de gulets voor anker liggen: aan de borden op de kade zie je welke dagtochten er de volgende ochtend gaan. Houd de middag vrij voor het water en de avond voor het kasteel; zo doe je Marmaris in één dag goed.

De bekendste boottocht gaat naar Sedir Adası, het eiland in de Golf van Gökova dat iedereen Kleopatra-eiland noemt. Het strand bestaat uit kleine kalksteenkorrels die nergens anders zo voorkomen, en het verhaal wil dat Marcus Antonius het zand voor Cleopatra uit Egypte liet komen. Daarom is het strand beschermd: je mag het zand niet meenemen, en op drukke dagen kijkt daar iemand op toe. Het eiland is een archeologische site van het ministerie, open van negen tot half acht, met een kassa die om zeven uur sluit; achter het strand liggen de resten van het antieke Kedrai met een klein theater tussen de olijfbomen. Boten vertrekken vanuit Çamlı, twintig kilometer van Marmaris, of vanuit Akyaka aan de overkant van de golf; de bus naar Çamlı rijdt maar vier keer per dag en stopt bij de aanlegsteiger, dus een dagtour vanuit de haven van Marmaris is voor de meeste mensen praktischer.

Wie een dag rustiger wil, neemt de weg over de berg naar Turunç, tweeëntwintig kilometer met een bus die ongeveer elk uur rijdt, of verder het schiereiland op naar Bozburun. Die bus gaat via de jachthaven van Orhaniye en het dorp Selimiye, vijftig kilometer, en eindigt na zestig kilometer bij het strand van Bozburun; hij rijdt ongeveer elk uur en de laatste terug vertrekt vroeg in de avond, dus wil je in Selimiye aan het water eten, huur dan een auto of regel een taxi terug. Selimiye is het soort dorp waar de restaurants met hun tafels tot aan de waterlijn staan en waar de gulets die je in Marmaris zag liggen worden gebouwd. Betalen in alle bussen van MUTTAŞ kan met een bankkaart, dus je hoeft geen kleingeld te sparen.

Een uur richting de luchthaven ligt Dalyan, aan een rivier die door rietvelden naar zee kronkelt, en dat is het uitstapje dat je van Marmaris moet maken. Aan de overkant van de rivier, recht tegenover het dorp, hangen de rotsgraven van Kaunos in de klif: tempelgevels uit de vierde eeuw voor Christus, uitgehakt boven het water, het mooist in het late middaglicht vanaf een terras aan de kade. De antieke stad zelf ligt op de westoever, is elke dag open van half negen tot zes en was ooit een havenstad; de delta heeft haar sindsdien kilometers van de zee afgesneden. Riviertaxi's brengen je van Dalyan naar İztuzu, een zandtong van zo'n vier en een halve kilometer tussen de rivier en de zee. Het strand is een van de belangrijkste nestplaatsen van de onechte karetschildpad in de Middellandse Zee, en daarom geldt een simpele afspraak: overdag is het strand van de mensen, 's nachts van de schildpadden. Parasols en ligbedden blijven uit de nestzone, je graaft niet in het zand en 's avonds ga je weg. Het opvangcentrum DEKAMER, sinds 2009 aan het strand, verzorgt gewonde schildpadden en vertelt je graag waarom.

Kom je met de bus, dan stap je uit in Ortaca, een uur vanaf Marmaris op de lijn naar de luchthaven, en doe je het laatste stuk naar Dalyan lokaal; de boottochten vanuit de haven van Marmaris combineren Dalyan, Kaunos en İztuzu in één dag en zijn voor de meeste bezoekers de makkelijkste route. Wie een auto heeft en een lange dag over heeft, rijdt de andere kant op, het schiereiland van Datça af naar Knidos op de uiterste punt: een antieke stad met twee havens waar de wind altijd staat, open van half negen tot acht uur 's avonds, met zonsondergang over de Egeïsche Zee als afsluiting.

Marmaris heeft geen eigen luchthaven; je landt op Dalaman, negentig kilometer naar het oosten, en de luchthaven zelf rekent ongeveer een uur voor de rit. De bus van MUTTAŞ vertrekt vanaf de luchthaven naar het busstation van Marmaris met stops in Ortaca, Köyceğiz en bij het knooppunt Gökova; reserveren kan niet en hoeft niet, je betaalt aan boord met een bankkaart, en de vertrektijden vanaf de luchthaven volgen de landingen. Vanuit Marmaris rijdt hij zo'n twintig keer per dag, dus ook voor de terugreis hoef je niet te puzzelen. Een pakketreis brengt je met een transferbus naar je hotel, wat met stops langs İçmeler makkelijk anderhalf uur wordt.

Op Dalaman krijg je een half uur gratis wifi via een kiosk die je paspoort scant; daarna betaal je. Dat is genoeg om thuis te melden dat je er bent, niet om in de bus de dienstregeling van de boten of het adres van je hotel op te zoeken. Zet daarom thuis al een reis-eSIM van holySim op je telefoon: dan werkt de kaart-app zodra je de aankomsthal uitloopt en rijdt de bus richting Marmaris al op je scherm. Welk Turks netwerk je bundel gebruikt, staat in de gids over dekking in Turkije; de ontvangst op het water en in de dorpen van het schiereiland hebben we niet zelf gemeten. Ga je een dag naar Rhodos, dan lees je in de gids over een Grieks eiland vanuit Turkije wat je bundel aan de overkant doet: de overtocht duurt een uur, je meldt je een uur voor vertrek bij de haven voor de paspoortcontrole en hebt ongeveer vijf uur op het eiland. Huur je een auto voor Dalyan of Datça, dan helpt de gids over een huurauto in Turkije met navigatie en tol.