Istanbul

Sta een keer op het achterdek van de veerboot van Kadıköy naar Karaköy, thee in een klein glas, meeuwen die stukjes simit uit de lucht plukken, en je begrijpt Istanbul in twintig minuten beter dan uit welk boek ook. Links de moskeeën en het paleis van het historische schiereiland, rechts de Galatatoren boven Karaköy, achter je de Aziatische oever waar de meeste Istanbullers wonen. De Bosporus scheidt Europa van Azië, de Gouden Hoorn snijdt de Europese kant nog eens doormidden, en de stad heeft daar iets geniaals mee gedaan: het gewone openbaar vervoer vaart. Wie hier de veerboot als attractie ziet, mist dat het gewoon de snelste manier is om aan de overkant te komen.

Die geografie bepaalt ook waar je slaapt. Sultanahmet legt Hagia Sophia, Topkapı en de Grote Bazaar aan je voeten, maar na het diner wordt het er stil en toeristisch. Karaköy en Beyoğlu geven je de koffiebars, de restaurants, de steile straatjes naar Galata en een steiger op loopafstand. Kadıköy, aan de Aziatische kant, is het Istanbul van de markt, de visrestaurants en de avondwandeling langs Moda; de veerboot naar Eminönü hoort daar gewoon bij je dag. Kies één kant en accepteer dat je de andere op een andere reis beter leert kennen: de stad is groot en het verkeer is traag.

Hagia Sophia is sinds 2020 weer een moskee, en dat verandert het bezoek meer dan de meeste reisgidsen vertellen. Als buitenlandse bezoeker loop je sinds 15 januari 2024 niet meer door de hoofdingang naar binnen, maar via een aparte ingang met kassa tegenover de fontein van Ahmed III, vlak bij de keizerlijke poort van Topkapı. Een hellingbaan brengt je naar de bovengalerij, waar de Byzantijnse mozaïeken hangen en waar je vanaf de marmeren balustrade over de gebedsruimte kijkt die beneden voor gelovigen blijft. Vrouwen dragen een hoofddoek, tijdens het gebed houd je afstand en je fotografeert geen biddende mensen; de Museum Pass geldt hier niet. Het gebouw is elke dag open, zomers vanaf acht uur en 's winters vanaf negen, en de kassa sluit een half uur voor sluitingstijd. Ga vroeg: dan heb je de galerij bijna voor jezelf en valt het ochtendlicht door de ramen van de koepel.

Topkapı, het paleis van de sultans er pal naast, is op dinsdag gesloten en verder open van negen tot zes, met een kassa die een half uur tot een uur eerder dichtgaat. Het kaartje combineert het paleis, de harem en de Hagia Irene-kerk, en de harem is het deel waar je de tijd voor wilt nemen. Blijf je een paar dagen, kijk dan naar de Museum Pass İstanbul: vijf dagen geldig vanaf je eerste bezoek, één keer toegang per museum, Topkapı inbegrepen, Hagia Sophia niet. Koop kaartjes en passen alleen aan de museumkassa of online. Wat de vriendelijke man voor de poort je aanbiedt kan vals of al gebruikt zijn, en dat ontdek je pas bij het poortje.

Het eerste dat je in Istanbul koopt is geen simkaart maar een İstanbulkart. Je haalt die uit de automaat op elk station en elke steiger, laadt hem op met contant geld of een bankkaart, en vanaf dat moment ben je een Istanbuller in het openbaar vervoer. Je kunt ook rechtstreeks met een contactloze bankkaart door de poortjes, maar dan betaal je per rit het tarief van een los kaartje, zonder overstapkorting, en op de veerboot telt zo'n rit dubbel. Contant betalen aan boord is verboden. Voor een weekend is de kaart dus snel terugverdiend, en het scheelt vooral gedoe bij elk poortje.

Voor het historische schiereiland is tram T1 je lijn. Hij rijdt van Kabataş via Karaköy, Eminönü, Sirkeci, Gülhane en Sultanahmet naar Beyazıt-Kapalıçarşı, de halte waar je de Grote Bazaar binnenloopt. Over het water varen de witte stadsveren van Şehir Hatları, onder meer Kadıköy - Karaköy - Eminönü en Üsküdar - Eminönü, gewoon met de İstanbulkart. De toeristische Bosporustochten van dezelfde rederij hebben eigen kaartjes en een hoger tarief voor buitenlandse passagiers; een gewone stadsveer geeft je hetzelfde uitzicht op de bruggen en de paleizen voor een fractie daarvan. Onder het water rijdt de Marmaray-trein, met Sirkeci en Üsküdar als stations in het centrum en een overstap op de metro's van beide luchthavens.

Kijk op je ticket welke luchthaven erop staat, want ze liggen aan verschillende kanten van de stad en de rit naar je hotel verschilt daardoor een uur. Istanbul Airport (IST) ligt ver ten noorden van het centrum aan de Europese kant, in een landschap van heuvels en snelwegen. Metro M11 rijdt sinds 20 juni 2026 over de volle lengte van Gayrettepe via de luchthaven naar Halkalı, waar je op de Marmaray overstapt. De prijs hangt af van de afstand: bij het inchecken wordt het maximum afgeschreven en bij het uitchecken krijg je het verschil terug, dus check ook echt uit. De Havaist-bussen vertrekken van niveau -2 naar onder meer Taksim, Sultanahmet en Kadıköy, en de vervoerder rekent daar anderhalf tot twee uur voor; je betaalt aan boord met een betaalkaart. Taxi's staan bij uitgang 9 en 13. Geel is het goedkoopst, turquoise en zwart rekenen meer, en tol voor de bruggen komt erbovenop.

Sabiha Gökçen (SAW) ligt aan de Aziatische kant en voelt kleiner en overzichtelijker. Metro M4 brengt je naar Kadıköy, met bij Ayrılık Çeşmesi een overstap op de Marmaray als je naar de Europese kant moet. De witte Havabus-bussen vertrekken tegenover de uitgang van de aankomsthal naar Taksim en Kadıköy. Slaap je in Sultanahmet of Beyoğlu, reken dan vanaf beide luchthavens op een lange rit. Vanaf SAW is de veerboot vanuit Kadıköy het mooiste laatste stuk: je komt de stad binnen zoals je hem wilt zien, vanaf het water, met de skyline van het oude schiereiland recht voor je.

Op beide luchthavens staan winkels van Turkcell, Vodafone en Türk Telekom in de aankomsthal, op Istanbul Airport dag en nacht open. Een Turkse simkaart kopen kan dus meteen, met je paspoort, al verschilt de prijs van de kaart per winkel en laat je de registratie uitleggen voordat je betaalt; de gids over een simkaart kopen in Turkije zet op een rij wat je daarbij vraagt. Luchthavenwifi is er ook: op IST log je bij TK WiFi in met je vluchtgegevens, op SAW heet het netwerk Free Wi-Fi. Genoeg voor een bericht naar huis, maar zodra je in de metro zit of op de steiger naar de juiste veerboot zoekt, heb je er niets meer aan.

Wie slim reist, zet thuis al een reis-eSIM van holySim klaar. Dan werken je route-app en de vertrektijden van de veerboot vanaf het moment dat je de aankomsthal uitloopt, en koop je de İstanbulkart met de juiste lijn al in je hoofd. Turkije is op 1 april 2026 begonnen met 5G, eerst in de grote steden en nog niet overal; of je telefoon dat gebruikt hangt af van toestel en bundel, en de gids over dekking in Turkije laat zien welk netwerk je bundel gebruikt. De ontvangst in de metrotunnels en op het water hebben we niet zelf gemeten, dus sla je eerste route en hoteladres ook offline op. Werk je onderweg vanuit je verblijf, lees dan de gids over werken vanuit Turkije.